در ذكر كوه عام مشهور به قاف و معروف به البرز كوهى كه در حدود رى و مازندران است و آن را جبل عام و البرز خوانند . كوهى عظيم و ممتد است و آن را « كوه قارن » و « كوه قاف » نيز گفته‌اند و پيوسته از بسيارى سبزه چون قطعه‌اى است از زمرد واقع در وسط مايل به جنوبى طبرستان . گويند ابتداى اين كوه از جبل القمر است در مملكت سنار از بلاد سودان و زنگبار در اواسط خط استوا . و منبع رود نيل از آنجاست . [ پس دو شعبه مىگردد يكى به‌طرف شمال ممتد شده از ملك سودان گذشته به اقليم صعيد و مصر آمده از اقليم دويم و سيم گذشته از وسط اقليم چهارم به جانب مغرب كشيده به درياى محيط منتهى مىشود . و ديگرى به‌طرف جنوب امتداد يافته ] « 30 » از بلاد سودان گذشته نزديك قاهرهء مصر مايل به‌سمت مشرق شده قريب به هشت منزل طى كرده بعد به جانب شمال ممتد مىشود و قريب يك ماه راه طى مىنمايد . آنگاه به ارمينيهء كبرى و قرامان و اناطولى آمده چون به وسط اقليم رابع مىرسد به جانب مشرق ممتد مىگردد و از بلاد داغستان و گرجستان و آذربايجان و شيروان و گيلان گذشته از شمالى دارالملك طهران مرور كرده [ از جنوب ] « 31 » ديار طبرستان و خراسان و كابل و زابل و سياه پوشان مىگذرد و جنوبى بلاد تركستان و بدخشان را قطع مىنمايد [ و از تمام بلاد كشمير و تبت مىگذرد . ] « 32 » آنگاه از غربى ملك تنكتاش ختاوختن و چين گذشته از شرقى هندوستان و تيپال و بنگاله مرور كرده به درياى محيط منتهى مىشود و طول اين كوه را هزار و پانصد فرسخ دانسته‌اند و دوازده هزار شهر و ولايت در قرب و جوانب آن آباد مىباشد و به سبب قرب هر ولايت به اسمى جداگانه موسوم شده است . و سياحان نوشته‌اند نزديك هفتاد لغت اسم آن كوه را شنيده‌ايم و زياده از دويست

--> ( 30 ) - به جاى قسمت بين دو قلاب در سفرنامهء چاپ شده چنين آمده : [ به‌طرف جبال ممتد شده . . . ] . ( 31 ) - در نسخهء چاپى نيست . ( 32 ) - نسخهء چاپى : [ در تمام بلاد كشمير و تبت مىگيرد ( ؟ ) ] . شايد هم : مىگردد .